anderstotland

Talet på drepne i Gaza aukar for kvar dag som går, og norsk presse har si fulle hyre med å halda folket oppdatert på situasjonen. Gjennom aviser, fjernsyn og internett kan me fylgja utviklinga i Gaza dag for dag, time for time. Sidan Israel byrja bombinga 27. desember har framsidene på så godt som alle store aviser vore dekka av konflikten, og den kontinuerlege nyhendekanalen «TV2 Nyheter» er knapt innom andre saker enn det som skjer i Gaza. Å telja oppslag på internettavisene er håplaust; dei vert nemleg oppdaterte på ny, lenge før ein er ferdig å telja.

Eit kikk på Aftenposten sin nettstad teiknar eit omriss av den massive mediedekninga.  Ved midnatt natt til tysdag 6. januar kunne ein sjå på aftenposten.no si oversikt over eiga Gaza-dekning, at dei hadde lagt ut 74 oppdateringar sidan bombinga byrja tredje juledag.

I skuggen av det som skjer mellom Israel og Hamas (og råkar resten av den palestinske befolkninga) i Gaza, held resten av verda fram med sine konfliktar. Men for media speler det lita rolle; no er det Gaza som gjeld.

Det er om lag halvannan månad sidan miljø- og utviklingsminister Erik Solheim hadde ein kronikk på trykk i Aftenposten, der han stilte spørsmålet om det er håp for Kongo. Han hadde nyleg vitja det krigsherja området aust i Kongo, og sett det han skildra som «ufatteleg mange» på flukt, tvungne til å røma frå alt dei eig og har. Han skriv om krigen i Aust-Kongo som ei av dei verste katastrofene i verda etter andre verdskrig, med tanke på kor mange som har døydd. Det vert hevda at meir enn fem millionar menneske er drepne dei siste ti åra.

Problemstillingane kring krigen i Kongo skal eg ikkje gå særleg innpå her. Det har andre gjort før, til dømes Ingrid Samset, forskar ved  Chr. Michelsens Institutt, i kronikken «Arven etter folkemordet» i Bergens Tidende for eit drøyt år sidan, 1. november 2007. Av nyare kjelder kan me lesa i «Leger Uten Grenser» si oversikt over verdas ti verste humanitære katastrofer, der dei viser til ein artikkel frå BBC som hevdar at ein kvart million menneske har vorte fordrivne frå heimane sine i Kongo, berre sidan august 2008.

I løpet av den første veka etter at Israel byrja å bomba Gaza, er det meldt om mellom 500 og 600 drepne palestinarar, og fem drepne israelarar. Dette er sjølvsagt ikkje tal å kimsa av. At nesten 100 menneske døyr dagleg er svært alvorleg, anten dei høyrer heime her eller der.Men til samanlikning skal ein ikkje trykka mange gonger på kalkulatoren for å finna ut at konflikten i Kongo gjennomsnittleg har teke nesten 10 000 liv per veke dei siste ti åra ? mellom 1300 og 1400 drepne dagleg.

Det høyrer med, og skal sjølvsagt seiast, at Kongo er eit nemneverdig større område enn Gazastripa. Men likevel: Gjennom ti år har talet på drepne vore så høgt i Kongo at dødstala den første veka i Gaza ikkje utgjer meir enn 5 % av ein gjennomsnittleg tilsvarande periode i Kongo.

Det er ikkje noko nytt at det nære òg er det mest kjære. Jaktulukker i heimkommunen har ein tendens til å vera viktigare enn jordskjelv i andre verdsdelar, og eit drukna skip utføre Japan er neppe like interessant som ei enkel drukningsulukke i Noreg. Og slik skal det vel òg vera. Våre nære er, og vil alltid vera, våre kjære. Men lat oss for all del ikkje gløyma dei andre; dei som får få klikk på nettavisene og fort forsvinn frå nyhendebiletet når det vert meldt om nytt frå vårt eige grannelag.

- Ukraina meiner Russland driv med utpressing, medan Russland hevdar Ukraina stel og er utakksame for billig gass, seier nyutnemnd Russland-ekspert Ole Jakob Totland etter at Russland sin statsminister Vladimir Putin bed Gazprom om å kutta gassforsyningane som går via Ukraina til Europa.

Dagbladet.no melder i dag at administrerande direktør i Gazprom, Aleksej Miller,  hevdar at Ukraina sidan 1. januar har forsynt seg med 65,3 millonar kubikkmeter gass som skulle ha gått til kundar i Europa.

Ifylgje Russland-kunnige Totland er dette ikkje snakk om noko kjekkaseri frå Putin si side, og heller ikkje gamle kompanar som har fått gassproblem.

- Det er mest Ukraina som ikkje er samd med seg sjølv om det vil vera eit russiskt lydrikje, hevdar Totland som meiner fylgjene vil vera at trykket i gassleidningane i heile kontinental-Europa vert redusert.

- Russland vil diskutera saka i Europarådet, der tyskerten og franken og dei er mest huga på å halda varmen, medan polakken, tsjekken og dei er nøgde med å visa russen ei kald skulder.

Så kjem det an på kor kalde skuldrer dei toler, før varmen freistar igjen.

Eit par dagar inn i stortingsvalåret 2009 kan det sjå ut som uroen i Midtausten bidreg yttarlegare til å auka gapet mellom partia på borgarleg side i Noreg. Venstre har allereie fleire gonger gjeve uttrykk for at eit samarbeid med Framstegspartiet er utelukka (som til dømes i denne saka), men Høgre er framleis stanhaftige, og meiner eit samarbeid på borgarleg side bør la seg gjera.

Senterpartiet er allereie ute av det borgarlege biletet, etter at den raudgrønne (eller brune; berre prøv å blanda raud og grøn) regjeringa vart til. Korleis Kristeleg Folkeparti stiller seg til regjeringssamarbeid på borgarleg side er enno uvisst.

Dette åleine skulle vera nok til å tvila på at sentrums/-høgrefløyen av norsk politikk klarer å samlast rundt kongens bord. I tillegg kjem no konflikten i Midtausten.

På aftenposten.no kan me i dag lesa at det er store sprik mellom representantar for dei borgarlege parti sine syn på konflikten. Erna Solberg (H) meiner Hamas har framprovosert situasjonen, men at Israel sin reaksjon er ute av proporsjonar. Morten Høgland, utanrikspolitisk talsmann for FrP, meiner det er rett å plassera ansvaret for dei sivile tapa i Gaza på Hamas.

Ingebrigt Sørfonn (KrF) svarar svært diffust på spørsmål om kva han meiner, og spør ifylgje aftenposten.no om korleis Israel skulle ha reagert, om dei ikkje skulle reagert slik dei gjer.

Som vanleg er det Lars Sponheim (V) som nyttar dei sterkaste orda, og distanserer seg med det endå meir frå FrP, men òg frå dei andre borgarlege partia.

- Israel må bera ansvar for kvart barn som døyr. Båe partar har ansvar for å gje seg, men Israel sitt ansvar er særleg, meiner Sponheim.

Som argument seier han at han lærte av mor si at den som er størst gjev seg først. Det er interessante ord frå Venstre-leiaren når me no går mot val. Han som er både størst og minst, alt etter korleis ein ser det.

Dagbladet.no skriv i dag at både USA-president George W. Busch og EU-presidentskapet ser Israel sitt inntog i Gaza laurdag som sjølvforsvar.

- For augeblikket, sett i lys av dei siste dagars hendingar, tolkar me denne eskaleringa som ein defensiv, ikkje ein offensiv, seier talsmann for presidentskapet i EU, Jiri Potuznik ifylgje Reuters.

At ei eskalering kan vera ei defensiv handling, og ikkje offensiv, minnar meir om George Orwell sitt fantastiske verk 1984 enn det det er hyggeleg å tenkja på. Ordboka forklarar ordet eskalering som ei opptrapping, noko som er vanskeleg å tolkast som defensivt.

Men det er gjerne sant som dei seier det, at angrep er det beste forsvar.

Eg har i dag min andre kronikk på trykk. Hugsar eg ikkje heilt feil, debuterte eg som kronikør i fjor, i lokalavisa Kvinnheringen, med noko som i grunn var meir eit kåseri enn ein kronikk (om fotball og mediedekning). Den andre kronikken liknar derimot meir ein kronikk, og er attpåtil på trykk i BT.

Kronikken, som du kan lesa her, tek opp problemstillinga rundt kven som har rett til fedrekvote, og kven som kan ta ut foreldrepengar, i eit likestillingsperspektiv.

Det er, om eg får seia det sjølv, reint vakkert når debatt-redaksjonen i BT legg merke til mitt eigenkomponerte nye uttrykk (...som å selja skinnet før bjørnen er fødd), og dreg dette fram som teaser for kronikken på debattsida. Då får det heller stå seg at dei i same slengen har slengd på ei forenklande og populistisk overskrift.

Det har vorte kviskra meg i øyret at min blogg-post Kven er dei sivile, og finst dei eigentleg? manglar informasjon om den eine parten i Midtausten-konflikten. Israel har nemleg allmen verneplikt, og heile folket må difor reknast som militære. Slik sett finst det heller ikkje israelske sivile.

Men meg om det. Dagbladet.no melder om at israelarar er livredde og føler seg hjelpelause. I ein reportasje frå det sørlege Israel fortel dagbladet.no om stadige turar til bomberom, og folk som fryktar for livet. Rett nok seier israelarane dagbladet.no har snakka med at dei er usikre på om den massive bombinga av Gaza er rett framgangsmåte, men presiserer at noko måtte gjerast for å stoppa rakettregnet over Israel (i motsetnad til rakettregnet over Noreg, som ikkje drepte ein einaste israelar).

Men det er ikkje dette som har blåst liv i blogg-muskelen i dag. Det er det ein kommentar til Dyrets blogg sin kommentar til dagbladet-artikkelen som har gjort. Der skriv ein som kallar seg Flotsparken: "Siden når ble matematikk relevant i en krig? Det har ingenting med saken å gjøre."

Dette kan ikkje stå uimotsagt, og kor skal ein seia imot kommentatorar, om ikkje på eigen blogg?

I så godt som endelause tider har proporsjonalitet vore eit sentralt stikkord i krigføring (jus in bello, jus ad bellum og alt det der). Filosofen og teologen Thomas Aquinas, som levde på 1200-talet, og dessutan har vore normsetjande for det meste av krig som har vore i ettertid, sette stort fokus på proporsjonalitet i krig. Så det så.

- Me har dei siste vekene sett ei dramatisk opptrapping av konflikten i Midtausten og den årelange krigen i Kongo har krevd fleire offer enn det er innbyggjarar i vårt eige land, skriv Høybråten.

Det enkle er ofte det beste
Sjølv om mange av dei talande kjendisane har mykje godt og interessant å meddela, ispedd mykje uinteressant pjatt, hadde det nok vore vel så bra om fleire hadde tenkt som han eg til slutt vil herma. Både når det gjeld Kongo, Midtausten og resten av verda.

- Dei må berre forstå det at dei må slutta å kriga, er bodskapen frå ein som ikkje held nyttårstale, og i alle fall ikkje på dagbladet.no, men til gjengjeld held både jule- og nyttårspreik.

- Kasting av mat gjev auka etterspurnad etter mat. Det fører til auka produksjon og dermed meir utslepp frå landbruket. Samtidig er matavfallet i seg sjølv eit problem, hevdar landbruks- og matminister Lars Peder Brekk frå Senterpartiet.

Det er VG som har fått ministeren i tale om dette emnet, som etter mi meining har stort potensiale for indre strid i SP. Men det er på bt.no me les om det.

Landbruks- og matminister Brekk meiner folk må læra seg skilnaden mellom dei to merkemåtane «siste forbruksdag» og «best før». Dette er sjølvsagt ingen dum uttale. Mat som er merka «best før», kan vera god både dagar og veker etter datoen er nådd. Her speler til dømes EU sine reglar inn, slik som då dei for få år sidan korta ned kvalitetstida på egg med ei veke og to, på grunn av salmonella og den slags i EU-landa. Reglementet vart straks gjeldande i Noreg òg, trass i at denne smittefaren som var bakgrunnen for reglane, er så godt som ikkje-eksisterande i Noreg.

Det som er merkeleg med oppslaget om landbruks- og matministeren er altså ikkje at han oppmodar folket til å eta mat som er utgått på dato, men at ein senterpartist ikkje vil stimulera til auka matproduksjon.

Det må det vel verta bråk i eigen leir av.

Til no har 310 menneskeliv gått tapt på palestinsk side, etter Israel sin juleoffensiv. Yttarlegare 1400 personar er skadde, melder dagbladet.no  femte juledag.